آزمایشگاه تربیت بدنی

 


آزمایشگاه تربیت بدنی




سوران حیدری
مسئول آزمایشگاه تربیت بدنی
شماره تماس:۰۸۷۳۶۲۴۷۹۹۹
پست الکترونیکی:heidari@iausaghez.ac.ir

 

 

 




ورزش منظم يك راهبرد مهم حفظ سلامتي در كودكان و نوجوانان است. ورزش كنترل وزن را تسهيل مي كند، به افزايش استحكام استخوان ها كمك مي نمايد و عوامل خطرساز قلبي عروقي را بهبود مي بخشد. سلامت رواني نيز ممكن است ارتقا يابد. كودكي فعال مي تواند پايه و اساس آمادگي جسماني در طول عمر باشد. آيا پرداختن به رشته هاي ورزشي مختلف اثر خاصي بر رشد و بلوغ كودكان و نوجوانان دارد يا خير؟ رشد قدي و وزني: شركت در فعاليت هاي ورزشي و تمرين شديد اثر واضحي بر روي رشد قد و سرعت رشد آن (ميزان افزايش قد در سال) در كودكان و نوجوانان سالم و داراي تغذيه مناسب به جاي نميگذارد. به جز چند مورد استثنا معدود. ورزشكاران هر دو جنس در تعدادي از ورزشها. به طور متوسط قدهاي معادل يا بيشتر از افراد غير ورزشكار دارند. بر عكس قد. وزن بدن مي تواند با انجام تمرين منظم ورزشي تحت تاثير قرار گرفته، مطالعات انجام شده بر روي تركيب بدن عموما وزن بدن را به دو جز لخم (بدون  چربي) و چربي تقسيم مي نمايند. تمرين با كاهش چاقي در هر دو جنس و گاهي با افزايش توده بدون چربي. به خصوص در پسرها همراه است. تمرين و بافتهاي ويژه: نسوج استخواني (اسكلتي). عضلاني و چربي سه جز اصلي تركيب بدني هستند. فعاليت فيزيكي و تمرين منظم در دوران كودكي و نوجواني با افزايش محتواي مواد معدني و جرم استخوان همراه است. اثرات سودمند بيشتر در فعاليت‌هاي متحمل وزن نظير دو و ميداني. فوتبال و ژيمناستيك نمايان مي شوند تا فعاليت هاي غير متحمل وزن (مثل شنا). محتواي ماده معدني استخوان كه در طي دوران كودكي و نوجواني بدست مي آيد. معرف خوبي از محتواي ماده معدني استخوان در دوران بزرگسالي است. در مورد عضله، در پسران نوجوان برنامه هاي مقاومتي نظير تمرين با وزنه با هيپرتروفي همراه مي باشد و ممكن است در پسران پيش از دوران نوجواني و در دختران و يا در ساير اشكال تمريني رخ ندهد يا ميزان آن كمتر باشد. مدرك محكمي وجود ندارد كه نشان دهد توزيع تارهاي عضلاني در كودكان و نوجوانان در اثر تمرين تغيير مي كند. ورزشكاران فعال كودك و نوجوان عموما ضخامت چين پوستي كمتري در قياس با ساير افراد دارد. بلوغ بيولوژيك كودكان ونوجوانان از سه منظر مورد توجه قرار ميگيرد: اسكلتي.جنسي و پيكري (سوماتيك). تمرين منظم ورزشي اثري بر روي بلوغ اسكلتي ندارد. مطالعات طولي كوتاه مدت بر روي پسران و دختران در ورزش هاي گوناگون نشان دهنده ميزان مشابهي از بلوغ اسكلتي چه در ورزشكاران و چه در افراد غير ورزشكار هستند. يعني بلوغ اسكلتي همگام با سن تقويمي كودك پيشروي مي كند. از نقطه نظر بلوغ پيكري، تمرين ورزشي هيچ اثري بر روي زمان حداكثر رشد و ميزان رشد قدي به هنگام جهش رشدي نوجواني در پسران و دختران ندارددر مورد بلوغ جنسي نيز مطالعات طولي محدود نشان مي دهند كه فعاليت ورزشي يا تمرين اثري بر روي زمان و پيشروي رشد پستان ها، اندام تناسلي و مو در پسران و دختران ندارد. اغلب بحث هاي مطروحه پيرامون اثر احتمالي تمرين بر روي بلوغ جنسي بر تاخير وقوع منارك متمركز است كه اغلب در ورزشكاران مشاهده مي شود. متاسفانه مطالعات انجام شده بر روي ورزشكار به طور معمول ساير عوامل شناخته شده موثر بر منارك را لحاظ ننموده اند. بر اساس اطلاعاتي كه در دسترس هستند. تمرين شديد ورزشي در اكثريت عمده ورزشكاران جوان اثر منفي بر روي فرآيندهاي رشد و بلوغ به جاي نمي گذارد. در تعداد معدودي از ورزشكاران جوان كه دچار مشكلاتي در ارتباط با رشد و بلوغ هستند، عواملي غير از تمرين فيزيكي (نظير تغذيه نامناسب و ...) را بايد به دقت مورد  كنكاش قرار داد.
 
به طور کلی، ورزش، بدن را در روند طبیعی طبیعت انسان قرار می دهد و باعث تکامل روانی و جسمانی اش می شود. به همین دلیل باید با توجه به فرآیند رشد، نمو و تکامل ورزش های مربوطه را نیز انجام دهیم. سازمان ورزش آمریکا در این باره دستورالعملی منتشر کرده که به آن اشاره می کنیم.
شنا: اولین رشته ورزشی که می توان شروع کرد، شناست. این رشته ورزشی محدودیت سنی ندارد. حتی می توان در همان اوایل تولد نیز ورزش شنا را آغاز کرد که البته مستلزم استخر و مربی مخصوص نوزادان است. اما چرا این رشته بهترین رشته برای این رده سنی است؟ چون نوزاد و کودک احساس امنیت و آشنایی می کند. نوزاد در رحم ما در در کیسه آبی زندگی کرده و حالا آن محیط با فضای بیشتر برای او شبیه سازی می شود و می تواند با تکان دادن اندام خود در آب عضلاتش را تقویت کند.
ژیمناستیک: پس از ۸ سالگی کودک می تواند ورزش ژیمناستیک را شروع کند. این ورزش موجب افزایش انعطاف بدنی و قوای جسمانی کودک می شود. همچنین به علت پرش ها و فرود هایی که در این رشته وجود دارد، صفحات رشدی وی تحریک می شود و موجب رشد قدی خوبی خواهدشد.
ورزش های دیگر: از سنین ۱۰  تا ۱۵ سال رشته های والیبال، بسکتبال و هندبال نیز ورزش های مناسبی هستند و پس از ۱۵ سالگی رشته هایی مانند فوتبال، رشته های رزمی، رشته های راکتی و ورزش های دیگر را می توان شروع کرد.
 
تاثیر ورزش بر صفحات رشد
ورزش باعث وارد آمدن فشارهایی بر بدن می شود که این فشارها روی صفحات رشدی اثر می گذارند. اگر این فشارها شدید نباشد، باعث تحریک صفحات رشدی و رشد بهتر استخوان در نتیجه افزایش قد می شود ولی اگر این فشارها بیش از حد باشد، موجب تخریب صفحات رشدی و بسته شدن این صفحات خواهدشد. بنابراین فرد رشد نخواهد کرد، نه اینکه قدش کوتاه شود.
 برای مثل، اگر قد نوجوانی ۱۵۰ سانتی متر است و دچار تخریب صفحات رشدی شده، قد او به ۱۴۹ سانتی متر کاهش نمی یابد بلکه در همان ۱۵۰ سانتی متر باقی خواهدماند و دیگر رشد نخواهدکرد. البته این موضوع تا سن ۱۸ تا ۲۰ سالگی صادق است و پس از این سن صفحات رشدی به حداکثر رشد خود می رسند و دیگر رشدی نخواهند داشت.